«جوامع نوآوری»، راهکار آینده‌ای مطلوب!

این یادداشت در تاریخ ۱۶ دی ۱۳۹۵ در روزنامه شرق به چاپ رسیده است.

http://www.sharghdaily.ir/News/111771/%C2%AB%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%B9%20%D9%86%D9%88%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%20%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%88%D8%A8!

کتابخانه عمومی نیویورک، یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های دنیاست و سالانه حدود ١٨‌میلیون نفر بازدیدکننده؛ از کودکان و پرستاران آنها گرفته تا توریست‌ها، پژوهشگران، نویسندگان معروف و افراد سال‌خورده دارد. بودجه سالانه این کتابخانه حدود ٣٠٠‌ میلیون دلار برای مدیریت کتابخانه مرکزی به‌علاوه ٩٣ کتابخانه زیرمجموعه آن است، اما، مسئولان کتابخانه چندسالی است که متوجه تحولات و تغییرات عظیم نوآوری‌های دیجیتال (کتاب الکترونیکی، گونه‌های جدید کالاهای فرهنگی و…) در کنار تحولات اجتماعی شده‌اند که کتابخانه‌های عمومی را تحت‌تأثیر قرار داده و نیاز به یک بازنگری جدی در استراتژی‌ها و پیاده‌سازی آنها وجود دارد. ایجاد تحول در یک مجموعه نسبتا تاریخی، کار ساده‌ای نیست. در همین راستا سؤالی مطرح شد که چه‌کار می‌شود کرد تا مجموعه کتابخانه چابک‌تر شده و بتواند پاسخ‌گوی نیازهای گوناگون کاربران امروز باشد؟ به‌همین‌منظور در سال ٢٠١٤، تصمیم جالبی گرفته شد. از همه پرسنل کتابخانه (بیش از دوهزارو ٥٠٠ نفر) دعوت شد تا برای شکل‌دادن آینده کتابخانه با مدیران ارشد به گفت‌وگوی استراتژیک بنشینند. این گفت‌وگو نه بالا به پایین بود و نه پایین به بالا، بلکه فرصتی بود تا افراد صاحب ایده و خلاقیت، ایده خود را طراحی و تست کرده و از تأثیر آن دفاع کنند، اما چطور می‌شود این تعداد از پرسنل را برای چنین فعالیتی مدیریت کرد؟ راهکار منتخب، استفاده از «جوامع نوآوری» بود. جوامع نوآوری از راهکارهایی است که در چند سال اخیر پررنگ‌تر شده و تلاشش ایجاد گفتمان‌های نوآورانه در حوزه‌های مشخص است. در همین راستا کتابخانه عمومی نیویورک، سه جامعه نوآوری با موضوعات گردش کتاب‌ها و مدارک، جمع‌آوری کتاب‌ها و مدارک جدید برای کتابخانه و بخش مراجع را شکل داد. هر یک از سه جامعه نوآوری نیز خود سه حلقه درونی داشت؛ حلقه اول یا اصلی، متشکل از پنج تا هفت نفر که به صورت هفتگی برای شش ماه مسئول شناسایی، طراحی و تست ایده‌های جدید شدند. حلقه دوم یا آزمایشگرها، حدود ٥٠ نفر که صرفا مسئول تست ایده‌های جدید شدند و حلقه سوم که مسئولیتشان مشارکت در گفت‌وگوها و جلساتی بود که از سوی دو حلقه اول شکل می‌گرفت. در  این شش ماه، مواقعی بود که اعضای تیم‌ها فعالیت‌هایی را انجام می‌دادند که با آن کاملا بیگانه و ناآشنا بودند؛ برای مثال جمع‌آوری اطلاعات و تحلیل آن یا «پویش محیطی» و همچنین دستاوردهای درخورتوجهی در این شش ماه به دست آمد؛ برای مثال در بحث گردش کتاب‌ها و مدارک راهکاری به دست آمد که تا ٢٠ درصد زمان برای نفر بعد در صف انتظار استفاده از آن مدرک، کاهش می‌یابد و مقرر شد همه دستاوردها و نتایج در تمام زیرمجموعه‌ها، تا انتهای سال ٢٠١٧ پیاده‌سازی شود. هم پرسنل و هم مدیران ارشد ابراز کردند که بسیار فعالیت لذت‌بخشی را تجربه کرده‌اند، تا حدی که حتی به فکر برگزاری و اجرای دور دوم این تجربه افتاده‌اند. این تجربه، حس تعلق پرسنل را نسبت به کتابخانه و محل کارشان به‌شدت افزایش داد (پرسنل کاملا احساس کردند که نقش مؤثری در شکل‌دهی آینده شغل و محل کارشان دارند درحالی‌که تا پیش از آن احساس جدابودن و گوشه‌گیری از مجموعه‌های دیگر یا کتابخانه مرکزی را داشتند). همچنین مدیران ارشد متوجه شدند که دقیقا چه اتفاقات و فعالیت‌هایی در کتابخانه و به‌اصطلاح روی زمین (و نه در تخیل و اهداف انتزاعی) در جریان است (استرانگ و کندی، ٢٠١٦). حداقل دو نکته درباره فعالیت اين کتابخانه عمومی وجود دارد؛ یک، متوجه شدند که دیگر وقتش است خود را به‌روز کنند قبل از اینکه دیر شود (مانند شرکت کداک که دیر تحول دوربین و عکاسی دیجیتال را پذیرفت). همه ما هم تغییراتی را در اطراف خود حس می‌کنیم که باید تا قبل از آنکه دیر شود، خود را به‌روز کنیم (برای مثال آموزش در مهدکودک‌ها، مدارس و دانشگاه‌ها). دو، در به‌روزرسانی خود متکی به یک نگاه از بالا به پایین یا یک فرد نماندند، بلکه تمام تلاش خود را کردند تا هر فردی که صاحب ایده است در این تغییر و ساختن آینده نقش داشته باشد. جوامع نوآوری مفهوم تازه‌ای است که ما هم باید بیشتر از گذشته به آن بپردازیم و استفاده از این مفهوم تنها در عرصه سازمان یا اجتماع نیست، بلکه حتی می‌توانیم در تصمیمات زندگی خانوادگی از این مفهوم بیشتر بهره ببریم. وقتی تک‌تک ما در ساختن تصویر آینده‌مان نقش داشته باشیم، احتمال تحقق آن آینده مطلوب بیشتر خواهد شد.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *